Ar ddiwrnod oer o aeaf, dyma Bont Penmachno wedi ei orchuddio ag eira yn y flwyddyn 2000. Mae carreg enwog ar ganol y bont gydag englyn gan Sion Owen wedi ei gerfio arno.

Pont Penmachno

Pont Penmachno

Pont Penmachno wedi ei dynnu o'r awyr. Bu Pont arall ar yr afon yn y gorffennol - ysgubwyd y bont gyntaf gan lif bythgofiadwy yn y flwyddyn 1779, ar yr ugeinfed o Fehefin, sef dydd o flaen ffair Llanrwst. Ar yr adeg roedd lliaws o bobl o Sir Feirionydd yn mynd i'r ffair gyda phynnau o wlân i'w werthu. Bu raid iddynt aros ym Mhenmachno oherwydd y mellt a'r glaw trwm, a rhoi eu ceffylau yn y stablau. Lladdwyd chwech o'r ceffylau gan y mellt.

Roedd rhaeadr yn nes i lawr na'r bont ar un adeg, ond yn y 1960au fe'i chwalwyd gan lifogydd anarferol. Roedd hyn yn fendith i'r tai o amgylch gan na fyddai'r afon yn gorlifo i'w tai fel o'r blaen. Cafodd y rhaeadr ei chodi i droi'r dŵr i ffoes y Felin, er mwyn i'r felin gael cyflenwad dŵr i droi'r olwyn yno.

Rhaeadr Gro Mawr

Pistyll o Afon Glasgwm

Dyma'r man lle mae Afon Glasgwm yn cychwyn. Dydi'r tarddiad ddim yn bell iawn o Wybrnant yng nghanol diffeithwch mawr y goedwig.

Ychydig o lathenni o'r pistyll bach, yn ganol y goedwig, gwelwch y ffoes sydd yn cychwyn Afon Glasgwm. Troellir y ffos i lawr ochr y mynydd.

Yn y Goedwig

Trawsnewidiad

Nes i lawr y mynydd mae'r ffoes yn newid i edrych yn fwy fel afon. Tair milltir yn unig yw hyd yr afon, o'i tharddiad i'w diwedd.

Pistyll bach arall, ar ochr uchaf yr afon, yn rhedeg i lawr i uno gyda'r afon. Carreg las yw gwely'r afon yn y rhan fwyaf o'i chwrs - tybed a oes deunydd llechi yma?!

Pistyll Arall

Nant Ro-Lwyd

Nant Ro-Lwyd yn uno gydag Afon Glasgwm. Digon prin yw'r pysgod yn yr afon, ac fel hyn bu hi erioed oherwydd ansawdd yr afon ei hun.

Ar un adeg roedd hon yn ffarm fach yn cadw ychydig o wartheg. Heddiw mae yn dy haf, ei safle yn ymyl Afon Glasgwm a'r goedwig yn ei amgylchynu.

Bwthyn Bach Llugallt

Pont Dolgochyn

Yn is i lawr na Phont Dolgochyn yr oedd melin goed ers talwm. Yn ystod y storm fawr yn 1779 aeth y felin i lawr efo'r lli.

Nes i lawr yr afon mae Pont Rectory. Hon yw'r bont sydd yn ffurfio rhan o'r daith i Dy Mawr Wybrnant, lle y ganwyd William Morgan, cyfieithwr cyntaf y Beibl i'r Gymraeg yn y flwyddyn 1588.

Pont Rectory

Pont Ceunant

Ochr isaf i'r bont. Mae coed wedi disgyn i mewn i'r afon yn y fan hyn, ar ôl noson o storm. Mae'n siŵr fod aml i goeden wedi disgyn o gwmpas y bont.

Hon yw'r bont olaf ar yr Afon Glasgwm, y bont fwyaf newydd ym Mhenmachno ar hyn o bryd - roedd yr hen bont wedi mynd yn rhu gul i foduron modern. Mae'r bont yn arwain at y cae pêl-droed.

Pont Ty'n-y-Ddôl

Golygfa'r Dyffryn

Cyn gadael Afon Glasgwm, cawn gip olwg o'r dyffryn. Ar adegau mae ralïau ceir yn taranu o gwmpas y mynyddoedd, gan gynnwys rali'r RAC.

Yn y fan yma yn waelod y cae chwarae mae'r Afon Glasgwm yn uno gydag Afon Machno. Yn Betws-y-Coed maent yn dweud "The meeting of the two rivers" ac yn gwneud ffws mawr - dyma fersiwn Penmachno o hyn!

Uno'r Afonydd