Heddiw mae cartrefi Dyffryn Conwy yn cael dŵr glân i'w cartrefi o'r llyn yma. Wedi ei leoli 2,000 o droedfeddi uwchlaw lefel y môr ar dop Foel-Ddu, Pen Bedw, mae'r llyn yn dair milltir o'i gwmpas, ac y mae yna ynys o fewn 150 llath iddo. Mae'n rhaid i'r dŵr drafaelio yn agos i bymtheg milltir ar hugain cyn cyrraedd y môr. Mae saith ffynnon yn y llyn i gyd.

Llyn Conwy

Llosgfynydd

Dywed traddodiad fod Mynydd Carrog mewn un oes wedi bod yn llosgfynydd. Efallai fod y creigiau o gwmpas Beniarth yn cadarnhau fod hyn wedi digwydd?

Gwelwch yn awr Stryd Beniarth, Cwm Penmachno. Eto lle digon prysur oedd hwn, lle'r oedd tafarn o'r enw "Beniarth Arms". Cadwyd siop gan John Roberts, a rhedai Pugh Jones a'i fab John fusnes yn trwsio ceir, gwerthu petrol a llogi tacsis.

Stryd Beniarth

Stryd Beniarth

Beniarth eto, a'r creigiau mawr o amgylch ym mhob man. Safai Beniarth ychydig o lathenni o lan yr afon. Mae'n siwr ar noson stormus fod y trigolion yn clywed swn yr afon yn taranu.

Cawn seibiant i gael golwg mwy manwl ar y creigiau ar y mynydd. A chwythwyd y creigiau hyn allan o losgfynydd? Dywedai eraill fod y Rhufeiniad wedi dod yma a bod y Cymry wedi taflu'r cerrig yma ar ben y Rhufeiniaid o ben y mynydd! Dalwyd y Rhufeiniaid yn "Bryn Dal" sydd nawr yn cael ei alw yn "Bryn Eidal".

Creigiau'r Mynydd

Llyn Robert William

Ar yr afon oddi tan Beniarth, y mae llyn o'r enw "Llyn Robert William". Yma yn y llyn roedd plant Cwm yn ymdrochi yn yr haf, ac ambell i weithiwr y chwarel yn ymolchi yn y llyn ar ôl diwrnod o waith.

Ychydig i lawr yr afon cawn gip olwg ar Ffarm Llechwedd Hafod. Mae hon yn ffarm brysur iawn.

Llechwedd Hafod

Pont Rhyd y Gro

Mae'r afon yn awr wedi cyrraedd Pont Rhyd-y-Gro. Yn ymyl y bont, mae ffordd yn mynd i fyny i Ben Bedw sy'n cynnwys digon o goed cnau - bu aml i berson o Cwm yn cerdded yno i nôl byrbryd bach i fwyta!